Beste collegas, familie, vrienden en sympathisanten

5 jaar geleden stonden wij op deze zelfde plek om onze Sabena voor een eerste maal te herdenken. Vandaag, alweer 5 jaar verder, is het reeds 10 jaar geleden dat de laatste vlucht van onze “grote dame”, na de landing, werd begroet door de brandweer hier op Zaventem.

De herinnering aan deze gebeurtenis is bij ons allen voor altijd in het geheugen gegraveerd en er gaat bij mij geen dag voorbij dat ik er niet even, ook als was het maar een seconde, aan terugdenk en ik ben er vast van overtuigd dat ik niet de enige ben die dit zo ervaar. Wat er ons die bewuste 7e november 2001 is overkomen, heeft ons getekend voor het leven.

Wat er die dag is gebeurd achtte niemand voor mogelijk, en tartte elke verbeelding. In mijn uiteenzetting van 5 jaar geleden ben ik uitvoerig ingegaan op het verloop van de zaken, en hoe uiteindelijk euthansie werd gepleegd op een luchtvaartbedrijf dat in heel zijn bestaan een pioniersrol had gespeeld, dat een uitmuntende reputatie had op gebied van veiligheid en know-how, maar dat jarenlang politiek werd misbruikt, en uiteindelijk is moeten wijken voor het “euro-ego” van één enkele persoon, met name onze toenmalige eerste minister, en grootmeester in de demagogie, Guy Verhofstadt.

5 jaar geleden vertelde ik u dat het gerechtelijk onderzoek, geleid door onderzoeksrechter Van Espen, in volle gang was. Vandaag, nog eens 5 jaar verder, is dit onderzoek eindelijk afgerond en verwachten we uistpraak over wie nu wordt doorverwezen om berecht te worden, over exact 3 dagen. Wat tijdens de zittingen voor de raadkamer is naar boven gekomen, heeft niet alleen dat, wat wij al meer dan 10 jaar verkondigen herbevestigd, maar overtrof zelfs onze stoutste verwachtigen. En dan is de onderzoeksrechter nog zelfs niet volledig grondig kunnen ingaan op alle facetten van dit, zoals ik het altijd heb genoemd, “grootste schandaal uit de Belgische geschiedenis”.

Laten we even terugblikken... .

Mijn collega-piloten herinneren zich wellicht de brief die ik begin jaren 90, als junior First-Officer, geschreven heb aan Pierre Godfroid, ter gelegenheid van het feit dat we 17% van ons salaris moesten inleveren, en waarin ik oa zijn ontslag eiste.  Toen onze toenmalige Directeur van Operaties, Raymond Aelvoet, daarrop uitkwam werd ik stante pede in zijn bureau geroepen en lag mijn ontslagbrief voor een eerste maal klaar. Vandaag is gebleken dat, terwijl wij, het personeel, aan het inleveren waren, de “bende van Godfroid” zich rijkelijk aan het bedienen was aan de zwarte kas van Sabena. Ze waren immers door god gezonden, met een missie, en hadden daar dus recht op. Ze voelden zich verheven boven het plebs, want zo werden we toen behandeld. Herinner jullie die avond vóór het beruchte referendum, toen Godfroid dreigde met het bovenhalen van zijn literatuur betreffende het concordaat... . De frauduleuze praktijken werden later verder gezet en misbruikt door de Zwitsters, om diegenen die ervan hadden genoten zwijgplicht af te kopen en wat eerst pure fraude was, werd uiteindelijk later pure omkoperij. Nadat de meeste leden van Godfroid’s bende noodgedwongen waren vertrokken met riante oprotpremies, bleven enkelingen, zoals Patrick Dubois, achter in het Sabena-House, en begonnen daar mee te werken aan de ontmanteling van onze Sabena, ten gunste van Swissair.

De Zwitsers waren immers met champagne onthaald in Brussel, en zouden hun kunde en voorbeeld van goed bestuur ten gunste van onze Sabena opdragen.
Wat ze bij Sabena van plan waren, was toen nog niet zo duidelijk, en er waren nog andere maatschappijen die ondertussen ook in ‘hun greep’ waren gevallen. Maar gezien hun historische reputatie van “neutraliteit en betrouwbaarheid”, stelde niemand zich in het begin grote vragen. Ook wij niet... .

Wat er nadien is gebeurd weten we ondertussen allemaal. De voorbeelden van dat  “goed“ bestuur zijn ontelbaar. Sabena’s vleugels werden letterlijk
ge-AMP-uteerd. Het ‘Virgin akkoord’,  de samenwerking met City-Bird, de ontmanteling van de Cargo, de afbouw van het lange-afstandsnetwerk, het verplichten van Sabena om enkel met de Swissair filialen samen te werken, het AMP, enz... hebben geleid tot een reusachtige vermogenstransfer van meerderheidsaandeelhouder naar minderheidsaandeelhouder.  De monsterbestelling bij Airbus was de kers op de taart, die Sabena met een bijkomende schuld van 80miljard BEF heeft opgezadeld.

Toen de eerste tekenen, van wat er zich aan het afspelen was, zichtbaar werden, zijn wij piloten, vanuit de BeCA, onze ongerustheid gaan uiten bij verschillende instanties, waaronder de voogdijminister. Toen de gulzigheid van Swissair van die aard werd, dat niemand er nog kon naast kijken, zijn wij de alarmbel gaan luiden. De verslechterende financiële situatie van de SAir Group was toen al lang geen onbekend gegeven meer. Ondertussen werd ons nog maar eens het zoveelste besparingsplan opgedrongen, dit terwijl de miljarden stroom naar Zwitserland op volle gang was. Het cabinepersoneel werd het recht op een maaltijd ontzegd aan boord, dit terwijl de vliegtuigen werden volgestouwd met maaltijden voor passagiers die er niet waren.

Als ik terugblik op de stappen die wij vanuit de pilotenvereniging hebben ondernomen om deze schrijnende situatie aan te klagen dan is mij vooral het volgende bijgebleven, en ik denk dat het erg belangrijk is om hierbij stil te staan om uiteindelijk te komen tot de finale analyse van het faillissement.

Tijdens onze laatste staking, zijn wij op bezoek geweest in de Wetstraat 16,bij Luc Coene, toenmalige kabinetchef van Verhofstadt. Daar zijn we uitgescholden voor criminelen omdat we niet beseften hoeveel Swissair al voor onze Sabena had gedaan... . Als we nu weten dat Luc Coene aanwezig was bij het onderhandelen van het Hotelakkoord, wie is dan de crimineel en wat is verwerpelijk ? Luc Coene is nu Gouverneur Van de Nationale Bank van België, en weet zoals gewoonlijk van niks, zoals nu ook weer is gebleken in het Dexia dossier.

Een paar weken voor het einde, zijn we op ook op kruistocht geweest bij Karel de Gucht, toenmalige voorzitter van Open VLD, op zijn bureau in Brussel. We waren daar met ons dossier waarin we de plundering van Sabena door Swissair in kaart hadden gebracht. Ik herinner me de ijzingwekkende stilte tijdens onze uiteenzetting en de apathie die de man uitstraalde. Na ons gesprek hebben we nog even de kans  gehad om met Claire Ysebaert, oud lid van de raad van bestuur van Sabena,  te praten, en die ons verbaasde met het feit dat hij niet alleen onze uiteenzetting ondersteunde, maar er nog aan toevoegde dat dit slechts het topje van de ijsberg was... .”U heeft geen idee van wat er al allemaal is gebeurd binnen Sabena” vertelde die man ! Nadien hebben we niks meer gehoord van die mensen. Toch wel heel erg merkwaardig als u het mij vraagt.
Karel de Gucht is nu Europees Commissaris, en spelt, met half dichtgeknepen ogen, de les aan zowat de halve wereld, vanuit zijn riant Toscaans buitenverblijfje.

En juist, wie was daar nog aanwezig, die nacht van 16 juli 2001, in het Astoria hotel... : Johan Vandelanotte, professor grondwettelijk recht, en diens volgeling Jennie Haeck, nu getalenteerd Bestuurder bij de NMBS, oud lid van de raad van bestuur bij Sabena, en Mr De Maeseneire, van ADECCO. Al die wijzen hebben daar samen beslist om ”Super Swiss Mario Corti” vrijgeleide te geven, en beloofd dat ze de Zwitsers niet meer zouden vervolgen voor de diefstal die ze hadden gepleegd. Alleen dit feit bewijst dat ze daar allemaal goed op de hoogte waren van de intenties van de Zwitserse heildoeners.

Het doodvonnis van Sabena was toen al ondertekend, niet omwille van het feit dat de kapitaalsverhoging er niet zou komen, maar omwille van de politieke onwil om Sabena in de lucht te houden.
Dé hoofdrolspeler van het hele verhaal zag zijn plan om Sabena op te offeren aan de nieuwe Europese liberale doctrine immers voor zijn ogen ontplooien, zonder dat hij er echt veel moeite hoefde voor te doen. Alleen die stomme piloten, die alles doorhadden, waren nog een doorn in zijn oog. Vandaar dat we nooit met hem persoonlijk contact hebben gehad, en dit tot op de dag van vandaag nog niet. Deze man schuwt ons, en hij weet verdomd waarom.
Wijlen Europees commissaris DePalacio had immers gesteld dat er in Europa slechts plaats was voor 5 grote luchtvaartmaatschappijen, en voor Belgie was dit het geschikte moment om te tonen dat het een goede Europese leerling was. Kwam daar nog bij dat er verkiezingen waren voor het voorzitterschap van diezelfde commissie, en dat onze Verhofstadt dit voorzitterschap maar al te gretig ambieerde. Het opofferen van Sabena zou een heldendaad betekenen.
Sabena was de eerste, maar ook de laatste, nationale carrier, die van het toneel is verdwenen. Enkel onze Griekse collega’s van het ‘oude’ Olympic Airlines, hebben een gelijklopend scenario te verteren gekregen, maar de vergelijking gaat niet helemaal op, en ook daar was ik jammer genoeg bevoorrechtte getuige.
Jammer voor Verhofstadt, maar zelfs deze daad van extreem politiek egoïsme bleek achteraf onvoldoende. Vandaag weten we allemaal hoe dik het blunderboek van paars is, maar tevens hoe zwaar de gevolgen zijn geweest van dit alles voor u en ik.
Diezelfde Verhofstadt zetelt, zoals jullie allemaal weten, nu in het Europees parlement, maar krijgt minder en minder forum. Zijn nieuwe liberale doctrine blijkt immers niet zo goed te werken als was verkondigd., en de blik achter zijn brilglazen wordt met de dag meer en meer verzuurd.
Zijn theorie, dat alles wat door de privésector gedaan wordt beter gedaan wordt, is ondertussen ook al voorgoed ondermijnd. Het resultaat dat vandaag door Brussels Airlines wordt voorgelegd, met name een verlies van 70 miljoen euro, is daar het beste bewijs voor. Zouden we dit verlies omrekenen naar het volume van Sabena, dan wordt dit een verlies, dat zelfs met de plundering door Swissair in acht genomen, elk record verbreekt. We kunnen dus moeilijk spreken van een succesverhaal, integendeel !
Maar wellicht verdient het personeel nog altijd te veel, en werken ze nog altijd te weinig, nietwaar Mr Verhofstadt... ?

De inquisitie op het Belgisch luchtvaartpersoneel, die is gestart in België 10 jaar geleden, is nog altijd aan de gang.   
  
 
Ondertussen waren we beland in de laatste episode in het bestaan van onze Sabena : het concordaat.
Het concordaat, dat vanaf dag één enkel de wachtkamer was voor de uiteindelijke executie, zoals mede door de Voorzitster van de Rechtbank van Koophandel achteraf ook is toegegeven. Alle middelen die Sabena toen nog voorhanden had, zoals het overbruggingskrediet, de nog voorhanden zijnde liquiditeiten, de slots, enz... werden gebruikt om het einde voor te bereiden en het voortbestaan van DAT mogelijk te maken. De publieke opinie werd intussen grondig gemanipuleerd met de alom bekende slogans.
En ik citeer er enkele en ik weerleg meteen :
“Sabena was een bodemloos vat, waarin al miljarden waren gepompt en verdwenen”, ik weerleg : een veelvoud van het belastingsgeld dat door de Belgische aandeelhouder in Sabena werd geïnvesteerd is teruggevloeid onder nieuw belastingsgeld, door de in het bedrijf gecreëerde toegevoegde waarde, en niet door geld dat in rondjes draait, 
“Het personeel bij Sabena is lui en werkt ondermaats”, ik weerleg : de prestaties van het personeel hebben de evolutie op de markt gevolgd, en wij waren concurrentieel met al onze buren, een kleine vergelijkende studie toont dit onomstotelijk aan,
“De piloten van Sabena waren overbetaald”, ik weerleg, ons brutoloon was vergelijkbaar met dat van al onze Europese collega’s, en wat daar netto van overbleef was zelfs ondermaats door de gulzigheid van de Belgische Staat, die meer dan de helft daarvan terugnam, en een kleine vergelijkende studie toont ook dit onomstotelijk aan, en trouwens enkel de maatschappijen die hun piloten correct betalen zijn blijven bestaan,
“Het Sabena personeel is onbetrouwbaar en staakt om de haverklap om haar privilegies te behouden”, ik weerleg, het personeel van Sabena heeft gestaakt omdat het telkens met de rug tegen de muur werd geduwd, met het mes op de keel, omdat we het ene herstructureringsplan na het andere moesten slikken terwijl ons bedrijf misbruikt werd door politiek en directie. Bij maatschappijen zoals Air France en Lufthansa werd/wordt ook gestaakt, maar dan vooral om loonsverhogingen af te dwingen, niet om inleveringen te voorkomen. Deze maatschappijen staan er vandaag de dag nog altijd, en sterker dan ooit tevoren. 
Laat ons dus , beste vrienden, nu voor eens en altijd komaf maken met deze leugens die enkel dienden om de onbekwaamheid van onze politiek benoemde  bestuurders te maskeren.
Na 10 jaar te hebben vergeleken, in binnen- en buitenland, in alle sectoren van de luchtvaart, kan ik u verzekeren, beste mensen, wij waren MEGATOP.

Vandaag weten we meer dan ooit wat er met onze Sabena is gebeurd en hoe. Ook op de vraag waarom onze noodkreten ongehoord zijn gebleven heb ik u een antwoord willen geven, en ik denk dat niemand er nog kan aan twijfelen dat dit antwoord ook het enige correcte is.

Wat in 1923 begonnen is als een spannend, boeiend en intrigerend luchtvaartverhaal, werd in 2001 kapotgemaakt, en diegenen die de moord hebben gepleegd waren er nog trots op ook, want zij hadden het aangedurfd, na 78 jaar !

De curator is nu reeds 10 jaar bezig met de afhandeling van het faillissement.
Dat hij goede zaken heeft gedaan, daar kunnen we niet omheen. Maar als “advocaat van de duivel” is hij gedoemd om al zijn pijlen af te schieten richting Zurich, en kan hij niet anders dan de Belgische verantwoordelijken ongemoeid laten. Laat ons dit duidelijk stellen.
Dit maakt het Sabena verhaal uniek en tegelijkertijd zo pervers. Het kan dan ook niet als voorbeeld gebruikt worden voor andere luchtvaartmaatschappijen. Dat een nationale luchtvaartmaatschappij, de tweede oudste ter wereld na KLM, door haar eigen meerderheidsaandeelhouder met voorbedachte rade werd vermoord, zal een unicum blijven in de geschiedenis van de luchtvaart.  
Aan de curator vraag ik dan ook met aandrang, om na 10 jaar komaf te maken met het juridisch gevecht betreffende de schuldvordering van enkele van onze collega’s, die al heel die tijd wachten op hetgeen waar zij uiteindelijk recht op hebben. Geen enkele motivatie rechtvaardigt het feit dat zij nog niet zijn vergoed. 

Beste vrienden, onze Sabena mag dan wel uit de lucht zijn verdwenen, jullie zijn het bewijs dat ze nog springlevend is en samen met jullie deel ik die onmetelijke fierheid om er deel van uit te maken.

Over 3 dagen doet de Raadkamer van Brussel uitspraak over wie er in het dossier correctioneel vervolgd zal worden. We kijken met argusogen uit naar het vervolg, maar we zullen niet rusten vooraleer er gerechtigheid is geschied...

Op het commentaar van Christophe Muller, in het pas verschenen boek “Turbulente Tijden”, die daarin zegt dat zelfs indien Sabena een bijkomende kapitaalsverhoging had gekregen, zij er vandaag waarschijnlijk vandaag niet meer zou zijn omdat de mentaliteit in het bedrijf rot was, en dat geen enkel bedrijf groot genoeg kan zijn om een faillissement te vermijden, kan ik alleen maar repliceren dat enkel binnen “the oval office” van Sabena-House de mentaliteit rot en pervers was, en dat inderdaad geen enkel bedrijf groot genoeg kan zijn om een door zijn eigen meerderheidsaandeelhouder geënsceneerd bankroet te vermijden.

De faling van Sabena was, zoals de titel van de destijds door ons gemaakte studie over de plundering, een “schaamteloze verspilling”.

Ik dank u voor de aandacht.

Filip Van Rossem