Ex-managers van Sabena naar correctionele rechtbank?

Op 20 september starten de pleidooien in het Sabena-proces. De inzet? Vaststellen of de managers en de aandeelhouders correctioneel vervolgd moeten worden voor frauduleuze organisatie van het faillissement van de vroegere Belgische luchtvaartmaatschappij.

Op 20 september, tien jaar na het faillissement, start het Sabena-proces. De vroegere personeelsleden van Sabena zullen er ook bij zijn om een openbaar proces te eisen over alle aansprakelijkheden van de directie. (Foto Solidair, Salim Hellalet)

Op 7 november 2011 herdenken de ex-Sabeniens de tiende verjaardag van het faillissement van Sabena. Deze luchtvaartmaatschappij stond, toen nog met overheidsparticipatie, in de hele wereld bekend om haar kwaliteitsvolle dienstverlening. In 2001 sloot ze haar deuren en zette 10.000 mensen van de ene dag op de andere op straat. De Belgische bevolking zag een van haar kroonjuwelen in rook opgaan. Wie herinnert zich niet de omhelzingen en de tranen van de werknemers van Sabena bij de landing van het laatste vliegtuig dat de vlag voerde van de maatschappij?

Hoe was het zover kunnen komen?

De jaren 90 betekenden overal in Europa, onder impuls van de Europese Unie, het startschot voor de grootste, nooit eerder geziene - en nog steeds verder gaande - golf van privatiseringen van overheidsbedrijven. Ook België zou hieraan niet ontsnappen. De Belgische regering, waarin Elio Di Rupo toen minister van Communicatie was, privatiseerde Sabena. Allerlei pogingen voor het samengaan met grote luchtvaartmaatschappijen zoals Air France waren slechts een kort leven beschoren. Toen Di Rupo in 1995 totaal onverwachts het huwelijk aankondigde met luchtvaartmaatschappij Swissair, werd weer gesproken over een veelbelovende toekomst. De Belgische staat moest en passant, om de Zwitserse bruid te charmeren, nog wel een paar miljoen euro overschrijven voor een kapitaalsverhoging en om de bijdragepremies voor de pensioenen van het boordpersoneel van Sabena naar beneden te halen. Het stond in de sterren geschreven dat dit huwelijk de Belgische bevolking in zijn geheel en de werknemers van Sabena in het bijzonder meer zou gaan kosten dan opbrengen.
Swissair en de Belgische staat waren nog maar nauwelijks hun partnerschap aangegaan, of de directie van Sabena kwam op de proppen met nieuwe besparingsmaatregelen voor het personeel. Ook bij eerdere allianties kregen de Sabeniens al te maken met inleveringen en ontslagen. Het ging concreet om het plan “Horizon 98”, dat een besparing van miljoenen euro’s moest realiseren.
In 1997 bracht de aankoop van 34 Airbus-vliegtuigen het financiële bootje van Sabena tot zinken. De raad van bestuur van de maatschappij besloot de vloot van Sabena te vernieuwen. Terwijl 13 Boeings te oud verklaard werden om nog te kunnen vliegen, werden niet minder dan 34 Airbus- vliegtuigen aangekocht. Dat hier iets niet klopte, werd nog eens benadrukt door de parlementaire onderzoekscommissie die zich vragen stelde “over de functionering van de raad van bestuur en over de alertheid van de beheerders”1. De Belgische staat, die toen nog aandeelhouder was, ging dus in 1997 akkoord met het feit dat Sabena zich zwaar in de schulden stak zonder zich te vergewissen of de maatschappij die schulden wel zou kunnen
terugbetalen. De beheerders van Sabena, waaronder ex-kabinetschef van Elio Di Rupo, Philippe Suinen, tekenden dus in feite een blanco cheque.

Astoria-akkoorden

In augustus 2001 volgden de Astoria-akkoorden. De regering-Verhofstadt zag af van een eventuele gerechtelijke vervolging van Swissair in ruil voor een gemeenschappelijke herkapitalisatie van Sabena. We kennen het vervolg van de geschiedenis: de Zwitserse maatschappij weigerde om Sabena er financieel weer bovenop te helpen, de regering besliste om de maatschappij te laten vallen en wees met een beschuldigende vinger naar de Zwitsers. Natuurlijk hebben de Zwitsers hun aandeel in het faillissement van Sabena, maar voor de regering waren ze een welkome zondebok. Op die manier konden ze elke regeringsverantwoordelijkheid voor deze sociale en economische catastrofe gemakkelijk onder de mat schuiven.
Omdat er zoveel klachten kwamen stelde onderzoeksrechter Van Espen een onderzoek in. Dat onderzoek is ondertussen afgesloten en het verwijst naar een aantal inbreuken die de vroegere managers en aandeelhouders van Sabena zouden hebben begaan. Het gaat voornamelijk over feiten van sociale en fiscale fraude (niet aangegeven vergoedingen, zwarte kassen, onjuiste aangiftes van vergoedingen enz.) en om bestuurshandelingen die ingingen tegen het belang van de maatschappij (dit slaat hoofdzakelijk op de aankoop van de 34 Airbus-toestellen). Het parket verwees een aantal ex-bestuurders van Sabena naar de rechtbank en het is dit proces dat op 20 september begint.
De vroegere personeelsleden van Sabena zullen er ook bij zijn om een openbaar proces te eisen over alle aansprakelijkheden van de directie. Zij waren immers de eerste slachtoffers van het faillissement en van de talrijke herstructureringen en loonmatigingen die hieraan voorafgingen.
1 Verslag van de parlementaire onderzoekscommissie, blz. 358.

Bronvermelding : Michele Barile Solidair 13 september 2011
http://www.pvda.be/nieuws/artikel/ex-managers-van-sabena-naar-correctionele-rechtbank.html